ดิน
ความสำคัญของดิน
ดินเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงอยู่ได้โดยใช้ผลผลิตที่เกิดจากดิน
หรือจากใต้ดิน พืชสามารถเจริญเติบโตได้ ต้องใช้ธาตุอาหารจากดิน อาศัยดินเป็นที่ยึดเกาะของราก
ดินมีความอุดมสมบูรณ์ดี พืชก็จะเจริญงอกงาม และมีประโยชน์ต่อการดำรงมีชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด
การกำเนิดดิน
ดินเป็นทรัพยากรที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ดินในแต่ละท้องถิ่น จะมีความแตกต่างกัน และในท้องถิ่นต่างๆ
มีสภาพภูมิอากาศ สภาพภูมิประเทศ และวัตถุเป็นต้นกำเนิดไม่เหมือนกัน
กระบวนการเกิดดิน
หินและแร่สลายตัวกลายเป็นต้นกำเนิดของดิน
ส่วนสารอินทรีย์ ได้แก่ ซากพืช
ซากสัตว์
เมื่อสลายตัวจะได้อาหารของพืชที่มีความอุดมสมบูรณ์
และมีสีน้ำตาลที่เรียกว่า ฮิวมัส
พืชและสัตว์จะช่วยผสมคลุกเคล้าวัตถุต้นกำเนิดดินกับฮิวมัสเข้าด้วยกัน
จนเกิดเป็นดิน
ลักษณะของชั้นหน้าตัดดิน
เนื้อดินมีลักษณะเป็นชั้น มีสีต่างกัน เกิดจากการทับถมของ ธาตุอาหาร ซากพืช ซากสัตว์
ดินสามารถแบ่งได้
คือ ดินชั้นบนและดินชั้นล่าง
ดินชั้นบน มีสารอินทรีย์สะสมมาก ทำให้มีสีคล้ำ ช่องระหว่างเม็ดดินเป็นที่สำหรับให้น้ำและอากาศผ่านเข้าไปมีขนาดใหญ่
ดินชั้นล่าง ดินระดับลึกลงไปปริมาณอินทรีย์จะลดน้อยลง จะมีสีจางลง เม็ดดินมีขนาดเล็กกว่าดินชั้นบน
นักวิทยาศาสตร์แบ่งดินเป็น 5 ชั้น คือ O E A B และ C แต่ในบางหน้าตัดดินอาจพบชั้น R ที่เป็นชั้นหิน
สมบัติของดิน
ดินจะมีสมบัติที่แตกต่างกันทางกายภาพ เคมี
ชีวภาพ และอื่นๆ
สีของดิน เช่น ดินมีฮิวมัสอยู่มากจะมีสีคล้ำ ดินที่มีเหล็กอยู่มากจะมีสีน้ำตาลแดง
เนื้อดิน เช่น ดินบางชนิดมีเนื้อละเอียด บางชนิดมีเนื้อหยาบ
ความชื้นดิน ปริมาณน้ำที่ถูกอนุภาคดินดูดไว้
มีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตในดิน สามารถวัดความชื้นดินเพื่อหาปริมาณความชื้นดินให้เหมาะสมกับพืชได้โดยเครื่องวัดความชื้นดิน
(soil moistuse meter)
การชะล้างพังทลายของดิน
มี 2 ประเภท ดังนี้
1.
การชะล้างพังทลายดินตามธรรมชาติ
พื้นดินแตกระแหงจากลม
น้ำกัดเซาะพื้นดินติดแม่น้ำ
2.
การชะล้างพังทลายจากน้ำมือมนุษย์และสัตว์
การขุดเหมืองแร่
ขุดถนน หักร้างถางป่า
ถ้าดินเป็นกรดมากเกินไป เราอาจเติมปูนขาวหรือดินมาร์ล
ถ้าดินเป็นเบสมากเกินไป เติมแอมโมเนียมซัลเฟตหรือผงกำมะถัน
“หญ้าแฝกมีประโยชน์มากในการช่วยยึดดินไม่ให้พังทลาย ช่วยรักษาหน้าดินโดยเฉพาะบริเวณพื้นที่ลาดชัน
นอกจากนี้ รากของหญ้าแฝกจะอุ้มน้ำไว้ ซึ่งจะช่วยให้เกิดความชุ่มชื้นในดิน หญ้าแฝกจะช่วยกักเก็บอินทรียวัตถุไว้ในดิน
กักเก็บไนโตรเจน และกำจัดสิ่งเป็นพิษ หรือสารเคมีอื่นๆ ไม่ให้ไหลลงไป ในแม่น้ำลำคลอง
โดยกักให้ไหลลงไปใต้ดินแทน นอกจากนี้ ใบอ่อนของหญ้าแฝกยังใช้เป็นอาหารสัตว์ ได้อีกด้วย”
- พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร-
การอนุรักษ์และพัฒนาดิน
ใช้ดินให้มีประโยชน์ที่สุด ต้องมีการปลูกพืชคลุมดินไว้เสมอ
บริเวณไหล่เขาควรปลูกพืชแบบขั้นบันได
ควรปลูกพืชหมุนเวียนสลับชนิดกันบนพื้นที่เดียวกัน
เพิ่มสารอินทรีย์ในดินด้วยการใช้ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยคอก และปุ๋ยหมัก
ในปริมาณที่พอเหมาะ
ปลูกพืชตระกูลถั่วหมุนเวียนเพื่อเพิ่มธาตุหารในดินหรือการพักดิน
